İntihal (Plagiarism) Sadece Kopyala-Yapıştır Değildir
Akademik bir çalışma, tamamen boş bir levhaya (tabula rasa) sıfırdan bir fikir çizmekle yapılmaz; aksine sizden önce yazılmış makalelerin ve kitapların "omuzlarında yükselir". Siz başkalarının bilgilerini kullanarak kendi tezinizi beslersiniz, bu kurallara uygundur. Kurallara uygun olmayan tek şey ise; başkasının bilgisini çalıp kendi fikrinizmiş gibi sunmanızdır.
İntihal Türleri Nelerdir?
Bir makaleyi veya projeyi savunurken intihal yüzünden ceza (veya kınama) almamak için neyi yapmamanız gerektiğini iyi bilmelisiniz:
- Doğrudan İntihal (Direct Plagiarism): En bilinen türüdür. Kaynağın aynen kopyalanması ve tırnak/atıf işaretleri koyulmamasıdır.
- Mozaik (Yama) İntihali: Yazar kaynak belirtmez, başka bir eserdeki cümle yapısını, eş anlamlı kelimeler kullanarak veya ufak değişiklikler yaparak kendisine mal etmeye çalışır. Cümleleri kendi diline uyarlıyor sansa da aslında "Fikri Mülkiyet" çatıştır. (Bunu yaparken mutlaka fikir kime aitse kaynağı belirtilmelidir).
- Kendi Kendine İntihal (Self-Plagiarism): Bir yazarın önceden geçmişte sunduğu/bastırdığı bir veriyi, yeni çalışıyormuş gibi tekrar tekrar basması kural ihlalidir.
- Kazara (Accidental) İntihal: Araştırmacının kaynak kodlarını verirken parantez, yıl vb. notlarını ihmal etmesi, atıfları yanlış yere kopyalamasından kaynaklanır ama sonuçları yine disiplinsel olabilir.
Alıntı (Quotation) ile Atıf (Citation) Arasındaki Fark
Eğer bir cümlenin mükemmel kurulduğunu düşünüyor ve gramerine hiç dokunmak istemiyorsanız onu çift tırnak içine "...." alır ve atıfta eklersiniz ki buna Alıntı (Quote) denir.
Ancak cümlenin yazarının asıl bahsetmek istediği mesajı kendi süzgecinizden gecirerek okuyucuya kendinize has kelimeler ile sunuyorsanız "Paraphrasing" (Başka Sözcüklerle Anlatma) yapmış olursunuz, ancak sonunda yine atıf vermek zorundasınız.
İntihal Tarayıcı Araçları: Dost mu Düşman mı?
Turnitin, iThenticate gibi dev intihal oran tespit yazılımları kelimeleri değil, milyarlarca PDF/Web verilerinde cümle varyasyon algoritmalarını çalıştırır. Her tezin sonunda sistemden "Benzerlik Yüzdesi Raporu" oluşturulur.
Önemli: Tarayıcı %25 bir oran sunduğunda otomatik olarak suclu olmazsınız. Bu oran %25'in "hangi kısımların" benzerliğine takıldığıyla ilgilidir (Ölçüm Aleti isimleri, Genel Kavramsal tanımlar hep eşleşir). Danışman jürisi ve etik komiteniz rakamı kalitatif okur.