Literatür Taraması (Literature Review) Bir "Özet Çıkarma" İşi Değildir!

Gerek bitirme projesi, gerekse Yüksek Lisans ve Doktora tezlerinin en önemli iskeleti ikinci bölümde yer alan "Literatür Taraması" kısmıdır. Bu bölümün amacı, daha önce yapılmış çalışmaları sırayla özetlemek değildir; aksine aralarındaki bağı kurarak "sizin çalışmanızın dolduracağı boşluğu" okura sunmaktır.

1. Literatür Taramasının Temel Amacı Ne?

Araştırmacı adaylarının çoğu, "Ahmet şunu dedi, Ayşe bunu dedi" mantığıyla sıkıcı paragraflar kurar. Ancak jüri üyelerinin ve danışmanların görmek istediği şudur:

  • Konunuz hakkında bilim dünyası şu ana kadar ne tür uzlaşılara varmış?
  • Hangi araştırmacılar birbiriyle çelişiyor? Ne tür tartışmalar sürmekte?
  • En önemlisi: Onlar neleri bulamadı, eksik bıraktı veya hatalı yaptı da siz bu tezi yazmaya karar verdiniz? (Araştırma boşluğu tespit etme)

2. Taramanızın Kapsamı Ne Olmalı?

Kapsamı belirlerken konunuz etrafında çemberler çizin.

Eğer teziniz "Türkiye'de ilkokul çocuklarının dijital oyun bağımlılığının okul başarısına etkisi" ise;

  • Ana Odak: Doğrudan Türkiye örneği ve oyun-okul başarısı ilişkisini çalışan yerel ve güncel (son 5 yıl) kaynaklar.
  • Yan Çember: Dünyada aynı konuda yapılmış temel yapı taşı araştırmalar. (Örneğin yurt dışında da bu sorunun var olduğunu kanıtlayan referanslar).
  • Arka Plan Çemberi: Dijital bağımlılık ve okul başarısı teorileri ile ilgili klasik literatür bilgileri (10 veya 20 yıllık da olabilen kaynaklar).

3. Kategorik Bir Mimari Oluşturmak

Kaynakları okuma sıranıza göre alt alta yazmak okuyucuyu sıkar ve tezinizi amatör gösterir. Konularınızı temalara ayırıp yazmalısınız. Alt başlıklarınız kronolojik, yöntemsel, bölgesel veya tematik olabilir.

4. Kaynak Yönetim Araçları Hayat Kurtarır (Mendeley, Zotero, EndNote vb.)

Tez sürecinde yüzlerce makale PDF dosyası biriktireceksiniz. Masaüstünde "Son_Okunacaklar_2_Kesin_Bu.pdf" gibi isimlendirmelerle yola çıkarsanız 3 aya kalmaz dosyalarınızı kaybedersiniz. Mutlaka tez sürecine başlarken bir referans yönetim programı edinin. MakaleBul gibi arama motorlarından bulduğunuz formatlı atıf şablonlarını bu programlara tek tıkla kaydedebilirsiniz. Tez sonunda referans listesi çıkarma süreciniz günlerce değil, 2 saniye sürecektir.